Lý do bài báo khoa học bị từ chối và hệ quả

              Ở nước ngoài, người ta không có “nghiệm thu” công trình khoa học như ở Việt Nam; thay vào đó, các cơ quan tài trợ đánh giá sự thành công của một công trình nghiên cứu khoa học qua những bài báo đã được công bố trên các tập san có uy tín trên thế giới. Tốt hơn nữa, nếu nghiên cứu có ứng dụng, thì sản phẩm thực tế hay bằng sáng chế là thước đo quan trọng để đánh giá công trình nghiên cứu.

Một bài báo khoa học cần cân bằng cả hai yếu tố: tính khoa học và nghệ thuật viết. Ảnh: TL

Nhưng trong thực tế, phần lớn những bài báo khoa học bị từ chối công bố với tỷ lệ dao động trong khoảng 50 – 99%, tuỳ theo tập san và thời gian. Tập san có uy tín cao thường có tỷ lệ từ chối cao.

Những tập san lâu đời và có ảnh hưởng lớn trong khoa học như Science, Nature, Cell, hay trong y khoa như New England Journal of Medicine, Lancet, JAMA, có tỷ lệ từ chối đến 90 – 99%.

Quyết định từ chối thường xuất phát từ ban biên tập và các chuyên gia bình duyệt. Nhưng rất nhiều trường hợp tác giả không biết tại sao bài báo của mình bị từ chối, vì ban biên tập không giải thích lý do cụ thể.

Quy trình xuất bản

Khác với tạp chí phổ thông (scientific magazine), tập san khoa học (scientific journal) là những diễn đàn khoa học có chức năng chính là chuyển tải và chia sẻ thông tin khoa học trong giới nghiên cứu khoa học, nên văn phong và cách trình bày rất đặc thù và có khi khó hiểu. Các tạp chí không có cơ chế bình duyệt (peer review), nhưng các tập san khoa học nghiêm túc thì có cơ chế bình duyệt mà theo đó bài báo trước khi được công bố phải qua vài giai đoạn kiểm tra và duyệt xét về ý tưởng, phương pháp, cách diễn giải.

Quy trình để xuất bản một bài báo khoa học cũng khá phức tạp. Đầu tiên là tác giả soạn bài báo khoa học và đệ trình đến một tập san. Ban biên tập khi nhận được nếu thấy chưa đạt yêu cầu sẽ từ chối công bố trong vòng một tuần; nếu thấy đạt yêu cầu và có tiềm năng, họ sẽ gửi cho hai hoặc ba chuyên gia bình duyệt. Chỉ một trong ba chuyên gia bình duyệt đề nghị từ chối thì khả năng bài báo sẽ bị từ chối lên rất cao. Có nhiều trường hợp bài báo phải trải qua ba lần bình duyệt, và tốn rất nhiều thời gian (trên 12 tháng) nhưng cuối cùng vẫn bị từ chối!

Nhìn qua quy trình trên, dễ dàng thấy bài báo khoa học bị từ chối ở ba giai đoạn: ban biên tập, bình duyệt, và tái bình duyệt. Một nghiên cứu trên tập san British Medical Journal (một trong những tập san y khoa hàng đầu thế giới) cho thấy trong giai đoạn một (tức ban biên tập), tỷ lệ từ chối là khoảng 50%, ở giai đoạn hai khoảng 45%, còn ở giai đoạn ba là tái bình duyệt, xác suất bị từ chối khoảng 5%.

Lý do từ chối: ban biên tập

Lý do từ chối bài báo trong giai đoạn 1 có thể liệt kê vào ba nhóm chính:

Không thích hợp cho tập san là lý do ban biên tập từ chối rất nhanh. Tập san khoa học có đẳng cấp riêng trong chuyên ngành, và đẳng cấp này có thể phân biệt qua hệ số ảnh hưởng (impact factor, viết tắt là IF). Tập san có IF cao cũng có nghĩa là có ảnh hưởng lớn, và những tập san này chỉ công bố những công trình quan trọng. Nếu công trình nghiên cứu không thuộc vào loại “đột phá” thì không nên gửi cho các tập san như Science và Nature, mà nên xem xét đến các tập san chuyên ngành.

Thiếu cái mới: nói chung, ban biên tập ưa chuộng công bố những nghiên cứu có cái mới về phương pháp, cách tiếp cận, kết quả, cách diễn giải... Những công trình nghiên cứu “me too” (tức lặp lại hay bắt chước nghiên cứu trước đây) khó có cơ hội công bố trên các tập san có tiếng. Những nghiên cứu mà câu trả lời hay kết quả chẳng ảnh hưởng gì đến chuyên ngành, chẳng gây tác động gì đến chính sách công hay thực hành lâm sàng cũng khó có cơ hội được công bố.

Vấn đề ngôn ngữ: có khá nhiều bài báo có nội dung tốt, nhưng vì cách trình bày luộm thuộm, thiếu tính logic, vẫn bị từ chối. Một số bài báo bị từ chối vì tiếng Anh quá kém, thậm chí sai chính tả.

Lý do từ chối: chuyên gia bình duyệt

Các chuyên gia bình duyệt là những người bán nặc danh, chỉ có ban biên tập mới biết họ là ai. Chuyên gia bình duyệt biết tác giả, nhưng tác giả không biết các chuyên gia này là ai. Do đó, tác giả phải hết sức cẩn thận và khách quan trong cách trình bày bài báo, hoặc trả lời bình duyệt sao cho lịch sự, không tấn công cá nhân, để không gây ấn tượng xấu với các đồng nghiệp bình duyệt.

Các chuyên gia bình duyệt sẽ có 1 – 3 tháng để báo cáo cho ban biên tập, và trong báo cáo có phần đề nghị chấp nhận hay bác bỏ bài báo. Trong báo cáo đó, các chuyên gia bình duyệt phải nói lý do tại sao họ đi đến quyết định chấp nhận hay từ chối bài báo. Xem qua những lý do mà các chuyên gia bình duyệt từ chối bài báo có thể tóm lược trong bốn nhóm chính:

Tầm quan trọng và thiếu cái mới trong công trình nghiên cứu là lý do hàng đầu (80% bài báo bị từ chối với lý do này). Thiếu tính ứng dụng cũng là một lý do để từ chối.

Phương pháp: một nghiên cứu về lý do từ chối trên 25 nhà khoa học từng đoạt giải Nobel Y sinh học, 67 tổng biên tập và 50 chuyên gia bình duyệt của các tập san y sinh học cho ra kết quả: 71% bài báo bị từ chối là do thiết kế nghiên cứu có vấn đề. Những khiếm khuyết về cách tiếp cận, thiết kế nghiên cứu, phương pháp đo lường, quy trình thực hiện, phân tích dữ liệu... thường được nhắc đến như là những lý do từ chối.

Về trình bày dữ liệu, có ba nguyên nhân chính dẫn đến bài báo bị từ chối đăng: trình bày dữ liệu không đầy đủ (32%), có mâu thẫn giữa các dữ liệu trình bày (25%) và không cung cấp đầy đủ chi tiết về phương pháp nghiên cứu (25%). Về cách viết, các khoa học không ưa cách viết sử dụng từ ngữ hoa mỹ và sáo rỗng, dùng những từ “đao to búa lớn”. Khoảng 43% bài báo với những từ ngữ như văn chương chính trị bị từ chối công bố. Ngoài ra, diễn đạt ý tưởng không khúc chiết (21%) và câu văn thừa (11%) cũng là những nguyên nhân bị từ chối.

Địa phương chủ nghĩa?

Phần lớn các tập san khoa học mang tính quốc tế, hiểu theo nghĩa ban biên tập nhận bài từ tất cả các nhà khoa học trên thế giới. Câu hỏi đặt ra là có sự khác biệt nào về tỷ lệ từ chối giữa các nước hay không.

Theo thống kê của các tập san y khoa lớn như New England Journal of Medicine, JAMA, không có khác biệt lớn về tỷ lệ từ chối giữa các nước Mỹ (hay nói tiếng Anh) và ngoài Mỹ. Tuy nhiên, đối với các tập san chuyên ngành thì có sự khác biệt lớn, chẳng hạn như tập san Circulation Research (chuyên về tim mạch, IF~10), mỗi năm nhận được khoảng 2.000 bài báo từ khắp các nước, nhưng chủ yếu từ Mỹ (44%), Âu châu (31%), Nhật (6%), và Á châu (9%, không kể Nhật). Tỷ lệ từ chối chung là 85%, không khác mấy so với tỷ lệ từ chối các bài báo từ Hàn Quốc (88%), Đài Loan (91%). Riêng Trung Quốc, có đến 99% bài báo gửi cho tập san Circulation Research bị từ chối vì chất lượng quá kém và tiếng Anh chưa đạt.

Một phân tích thú vị khác của tập san American Journal of Roentgenology (IF ~4) cho thấy trong thời gian 2003 – 2005, tập san này nhận được 5.242 bài báo khoa học từ khắp nơi trên thế giới, chủ yếu từ Mỹ (43%), Nhật (11%), Hàn Quốc (9%), Đức (5%), và Canada (4%). Tỷ lệ bài báo được chấp nhận cho đăng dao động lớn giữa các nước: trong số 2.252 bài báo từ Mỹ, 72% được chấp nhận cho công bố, và trong tổng số 2.990 bài báo ngoài Mỹ, tỷ lệ được chấp nhận là 60%. Nước có tỷ lệ chấp nhận thấp nhất là Ấn Độ, với 27%. Phân tích chi tiết theo ngôn ngữ mẹ đẻ, thì trong số 2.684 bài báo từ các nước nói tiếng Anh, tỷ lệ chấp nhận cho công bố là 71%. Trong số 2.558 bài báo xuất phát từ những nước không nói tiếng Anh, tỷ lệ chấp nhận chỉ 60%.

Theo SGTT

Tại sao lá cây chuyển đỏ hay vàng khi thu tới?

Các phân tử tạo màu vàng và cam chính là nguyên nhân khiến cây thay áo khi thu sang, nhưng điều gì khiến nhiều loại cây đỏ rực rỡ vẫn còn là bí ẩn. Màu lá còn tiết lộ cho ta biết mức độ stress của cây.

 

Lá cây phản ứng trước sự giảm nhiệt độ và ánh mặt trời yếu và ít hơn của mùa thu bằng cách ngừng sản xuất diệp lục - chất tạo điều kiện cho cây bắt ánh sáng và tạo ra năng lượng. Bởi diệp lục rất nhạy cảm với điều kiện lạnh, nên trong những trường hợp như sương đến sớm, lá cây sẽ đổi màu rất nhanh.

 

Khi chất diệp lục tạo màu xanh bớt dần đi, thì các chất nhuộm màu đỏ và vàng - chính là cất caroten thường có mặt trong cà rốt hoặc bí đỏ - thống lĩnh bề mặt lá.

 

"Chất tạo màu vàng và đỏ vẫn luôn hiện diện trong lá cây suốt cả mùa hè, nhưng phải đến khi màu xanh nhạt đi chúng ta mới nhìn thấy", Paul Schaberg, nhà nghiên cứu về thực vật học của Cơ quan Lâm nghiệp Mỹ cho hay.

 

Du khách chụp ảnh rừng cây thay lá soi bóng trên mặt nước ở hồ Takimi trên đảo Hokkaido của Nhật Bản. Ảnh: AP

 

Tuy nhiên, sắc đỏ rực rỡ của một số loài cây vẫn là điều bí ẩn đối với các nhà khoa học. Khi thu sang, những cây phong và tần bì trở nên đỏ rực là nhờ chất sắc tố (anthocyanins), chỉ xuất hiện vào mùa thu. Chất này cũng mang đến màu đỏ cho những quả dâu chín, táo đỏ và mận.

 

Ở cây cối, những chất tạo màu đỏ này có tác dụng như một tấm lá chắn ánh sáng mặt trời, ngăn các tia có hại và bảo đảm cho lá cây khỏi bị ánh sáng với cường độ quá mạnh. Nó cũng đóng vai trò là chất chống đông, bảo vệ các tế bào cây khỏi bị đông cứng, và còn là chất chống oxy hóa.

 

Cây cối tạo ra những chất này để phản ứng với điều kiện khắc nghiệt như lạnh đến mức đóng băng, tia UV, khô hạn và nấm mốc.

 

Ngoài ra, lá cây màu đỏ cũng là dấu hiệu của bệnh tật và mệt mỏi. Nếu chúng ta thấy lá của một hay nhiều cây chuyển màu đỏ từ rất sớm - vào khoảng tháng 8 - rất có thể nó đang phải chiến đấu với nấm hoặc bị một ai đó lái xe đâm vào.

 

Nhưng tại sao cây cối lại mất công sức nhuộm lá chỉ để ít ngày sau đó chúng rụng đi?

 

"Một số người suy đoán rằng điều đó giúp lá cây đương đầu với stress", Schaberg nói với LiveScience. "Nếu các sắc tố giúp cho lá tồn tại trên cây thêm ít ngày nữa, lá có thể giúp cây thu nhận được những điều tốt cho cây trước khi rụng. Cây sẽ tích trữ nguồn sống đó cho mùa sinh sôi sau".

 

Nếu nhìn từ mối liên hệ giữa màu đỏ của lá cây với mức độ ô nhiễm môi trường, sự thay lá của cây khi mùa thu sang sẽ không chỉ là cảnh đẹp. Các nhà khoa học hy vọng rằng việc nghiên cứu các sắc tố lá cây sẽ giúp tìm hiểu mức độ "stress" mà cây phải chịu đựng và qua đó biết được sự tác động của môi trường. Một ngày nào đó, lá cây sẽ kể cho chúng ta biết cây cối đang thấy gì.

Đảo Bannerman nhìn ra sông Hudson, New York, nơi có mùa thu rất nổi tiếng. (Nguồn: news.discovery.com)

Sắc thu ở Albuquerque, Mỹ. (Nguồn: news.discovery.com)

Sắc thu ở Albuquerque, Mỹ. (Nguồn: news.discovery.com)

Phân bố những dãy núi, cánh rừng (Nguồn: news.discovery.com)

Sắc thu ở Codorado (Nguồn: news.discovery.com)

Vệ tinh hình ảnh màu sắc mùa thu nở rộ dọc theo bờ biển phía đông của hồ Superior. (Nguồn: news.discovery.com)

Sắc thu ở Berlin, Đức. (Nguồn: news.discovery.com)

Cầu trên hồ Chocorua với dãy núi trắng cao chót vót phía sau. (Nguồn: news.discovery.com)

Lá thu ở Nhật Bản. (Nguồn: news.discovery.com)

Sự vô vọng của việc xếp hạng các tạp chí khoa học

Xếp hạng tạp chí khoa học và xếp hạng trường đại học là hai xu hướng toàn cầu vừa mới nổi lên trong thời gian gần đây, và đã tạo ra nhiều tác động về chính sách đối với khoa học và giáo dục đối với nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, như bất cứ một xu hướng mới nào, tác động của việc xếp hạng tạp chí khoa học luôn có hai mặt, tích cực và tiêu cực. 

Để hiểu rõ hơn về các tác động tiêu cực của việc xếp hạng tạp chí, xin giới thiệu với bạn đọc bài viết của Ellen Hazelkorn - Phó Giám đốc phụ trách nghiên cứu và doanh nghiệp, đồng thời là trưởng nhóm nghiên cứu chính sách giáo dục tại Viện Công nghệ Dublin. Bà còn là tác giả của cuốn sách “Xếp hạng và việc tái định hình giáo dục đại học: Cuộc chiến giành danh hiệu đẳng cấp thế giới” đã được nhà xuất bản Palgrave Macmillan xuất bản vào tháng ba vừa qua. Phương Anh dịch và giới thiệu.

Xếp hạng các tạp chí học thuật là một trong những khía cạnh gây nhiều tranh cãi liên quan đến việc đánh giá công trình nghiên cứu của nhà khoa học, và là một căn cứ quan trọng để xếp hạng các trường đại học; đồng thời việc xếp hạng này có ảnh hưởng đến sự nghiệp của nhà khoa học và hoài bão của người dân. Trong giới hàn lâm, nếu ai đó chỉ đơn thuần lâu lâu mới viết được một vài bài trên tạp chí khoa học thì sẽ bị xem là không đủ năng lực khoa học.

Để đáp ứng đòi hỏi về việc phải đưa ra bằng chứng rõ ràng về thành tích nghiên cứu của các nhà khoa học, nhiều quốc gia như Úc, Đan Mạch, Na Uy, Pháp, Tây Ban Nha, Anh, Thụy Điển, và nhiều nước khác nữa, đã đưa ra một số tiêu chí trong việc xếp hạng các tạp chí dựa trên tác động trích dẫn, cũng như phạm vi ảnh hưởng của bài viết trên tạp chí là ở tầm địa phương, quốc gia hay toàn thế giới. Gần đây Quỹ khoa học châu Âu đã tiếp tục đưa ra phiên bản kế tiếp của cái gọi là Chỉ số tham khảo châu Âu cho khối ngành nhân văn (European Reference Index for the Humanities).

Đo lường chất lượng là một việc làm có tính chủ quan; và việc những người thực hiện xếp hạng là các học giả có tầm cỡ, hoạt động trong các tổ chức tư nhân độc lập, cũng chẳng làm giảm tính chủ quan của nó một chút nào.   

Cách làm này có lợi cho các trường đại học ưu tú và các nhà nghiên cứu của họ, vốn là những người thống trị các loại ấn phẩm được có thứ hạng cao trong các bảng xếp hạng. Một số người khác tuyên bố rằng việc xếp hạng tạp chí có tác dụng giúp cho các ngành mới được nhiều người biết đến. Nhưng nhìn chung, tuyệt đại đa số các nhà khoa học chỉ biết cắn răng chịu đựng trước trào lưu xếp hạng tạp chí này mà thôi. 

Hơn thế, còn có vấn đề về cơ sở dữ liệu của các tổ chức xếp hạng, vì chúng chỉ chứa được một phần nhỏ hơn 1,3 triệu bài viết được xuất bản hằng năm. Những ngành chiếm ưu thế trong các bảng xếp hạng là các ngành Vật lý, Sinh học và Y học, do thói quen công bố của các ngành này. Điều này có nghĩa là các nguồn ấn phẩm hoặc các định dạng xuất bản quan trọng khác, chẳng hạn như sách hoặc các bản kỷ yếu hội thảo, các đóng góp vào những bộ tiêu chuẩn quốc tế, các báo cáo chính sách, các định dạng điện tử hoặc các ấn phẩm mã nguồn mở, vv, tất cả đều bị bỏ qua.

Bảng xếp hạng trường đại học thế giới của Thượng Hải, vốn đã trở thành tiêu chuẩn vàng được sử dụng bởi các chính phủ trên khắp thế giới, tính điểm thưởng cho những bài viết đăng trên hai tạp chí Nature và Science - nhưng họ làm như thế dựa trên cơ sở nào nhỉ? Những nghiên cứu phục vụ cho các mục tiêu của từng quốc gia thường liên quan đến các ngành nhân văn và khoa học xã hội cũng ít được công bố trên các tạp chí.

Có thể có rất nhiều lý do để dẫn đến một số lượng trích dẫn cao: lĩnh vực của bài báo có thể rất phổ biến, hoặc bài báo đề cập đến một vấn đề quan trọng, nhưng những điều này không có nghĩa là chất lượng của bài viết cao hơn những bài khác.

Thực tế này có thể thấy khi tôi gặp một nhóm phụ nữ từ các nước đang phát triển: Pakistan, Philippines, Nigeria... đang theo học để lấy bằng tiến sĩ và  đang theo đuổi các nghiên cứu về vấn đề chất lượng nước, kiểm soát lũ lụt, và năng suất cây trồng– những nghiên cứu ứng dụng có liên quan thực sự cho cộng đồng của họ; điều này có nghĩa là ngôn ngữ công bố của họ không phải là tiếng Anh vì các công bố của họ là nhắm vào đối tượng độc giả trong nước. Những ứng viên mà tôi phỏng vấn tại Nhật Bản vào năm 2008 cũng đã nêu lên các quan ngại tương tự, khi các tạp chí quốc tế bằng tiếng Anh được đánh giá cao hơn so với các tạp chí bằng tiếng Nhật.

Việc phụ thuộc quá mức vào sự đánh giá của đồng nghiệp như là một thước đo về chất lượng công trình nghiên cứu cũng là một vấn đề cần được nhìn nhận lại, bởi có rất nhiều lý do để dẫn đến một công trình có số lượng trích dẫn cao: lĩnh vực của bài báo có thể rất phổ biến, hoặc bài báo đề cập đến một vấn đề quan trọng, nhưng những điều này không có nghĩa là chất lượng của bài viết cao hơn những bài khác.

Đây chính là nguyên do của việc trường Đại học Alexandria của Ai Cập đã chiếm được một thứ hạng cao nhưng đầy tranh cãi trong kết quả xếp hạng năm 2010 của THE. Trong khi giới hàn lâm đang đặt dấu hỏi về xu hướng chuyển từ nghiên cứu do sự thôi thúc của sự tò mò đi tìm tri thức mới sang hướng nghiên cứu với mục đích ứng dụng, thì các nhà nghiên cứu vẫn phải có trách nhiệm đối với sự tài trợ từ nguồn ngân sách công.

Tuy nhiên, việc xếp hạng các tạp chí không hề quan tâm gì đến trách nhiệm này. Nói cách khác, bằng cách các chính sách của riêng mình, các bảng xếp hạng tạp chí chỉ đơn thuần đo lường những gì đã được các học giả viết ra và được người khác đọc, hơn là đo lường những tác động và lợi ích của nó đối với xã hội.

Đâu là bằng chứng cho thấy rằng các nghiên cứu đang góp phần giải quyết những thách thức lớn của xã hội hoặc đem lại lợi ích cho sinh viên? Chính phủ các nước đã áp dụng việc xếp hạng tạp chí bởi vì nó có vẻ như là một phương pháp khoa học cho việc phân bổ nguồn lực.

Tuy nhiên, với  phương pháp luận của việc xếp hạng tạp chí hiện nay, rõ ràng là sẽ để lại những hậu quả xấu về lâu dài. Đã có bằng chứng về những tác động tiêu cực liên quan đến việc chọn định hướng nghiên cứu và phương pháp quản lý nghiên cứu: các học giả được khuyến khích viết các bài để đăng trên tạp chí chứ không viết sách hoặc các báo cáo phản biện chính sách, làm cản trở những tìm tòi trong lãnh vực mới vì không an toàn, thiên vị một số ngành nghề trong việc phân bổ nguồn lực, và có những tác động đối với việc tuyển dụng và sa thải trong các trường.

Thay vì sử dụng các yếu tố định lượng để đo lường chất lượng, một Nhóm chuyên gia của EU đã đề nghị kết hợp các phương pháp tính và định lượng. Sở dĩ cần phải làm như vậy là vì các tạp chí, các biên tập viên, và những người phản biện của họ thường rất bảo thủ, họ luôn hành động như người gác cổng, và điều này có thể dẫn đến nguy cơ làm mất đi những đột phá về mặt tư tưởng vào một thời điểm mà xã hội trên toàn thế giới đang cần có ngày càng nhiều hơn, chứ không phải là ít đi những tiếng nói phản biện của các nhà khoa học.

Theo Tia sáng

Đầu tư nghiên cứu nông nghiệp: không sợ lỗ !

Nhiều ý kiến về cơ chế, chính sách, mức đầu tư cho nghiên cứu khoa học trong nông nghiệp cũng như những khó khăn, tồn tại đã được các nhà khoa học, các nhà lãnh đạo Viện, Trường bày tỏ thẳng thắn trong buổi thăm và làm việc của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân với lãnh đạo quản lý, các nhà khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PPNT) hồi mới đây.

Những cái “được” của khoa học nông nghiệp

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân khẳng định, những thành tựu mà khoa học mà ngành nông nghiệp đã đạt được trong thời gian qua là rất lớn và đáng tự hào. Khoa học đã giúp cho Việt Nam giữ vị trí là một trong những nước đi đầu trong xuất khẩu lúa gạo trên thế giới.

Là một Viện hàng đầu trong ngành thủy lợi thuộc Bộ NN&PTNT, ông Lê Mạnh Hùng- GĐ Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam cho biết, hầu hết các đề tài, dự án do Viện thực hiện đều hướng tới giải quyết các vấn đề chiến lược của ngành, đòi hỏi cấp bách của thực tế sản xuất và quản lý.

Một số kết quả tiêu biểu của Viện trong thời gian qua có thể kể tới là: Đề tài nghiên cứu thiết kế, chế tạo ra loại máy bơm 4000 m3/h hướng trục để thay thế cho các loại máy bơm trục ngang hoạt động kém hiệu quả. Kết quả nghiên cứu này đã mở ra hướng cải tạo, nâng cấp, giảm điện năng tiêu thụ, tăng hiệu suất làm việc cho loại máy bơm lắp đặt ở 700 trạm bơm đã được xây dựng 50 -60 năm trước trên hệ thống thủy nông ĐBSH.

Cũng trong 5 năm từ 2006 -2010, Bộ NN&PTNT đã nghiên cứu tạo ra được 273 giống cây trồng, trong đó có 97 giống cây được công nhận chính thức gồm: 28 giống lúa, 10 giống ngô, 11 giống đậu đỗ, 4 giống cây có củ, 8 giống rau, 4 giống cây ăn quả…nhiều loại giống đã được công nhận và cho sản xuất thử.

Nghiên cứu nông nghiệp còn nhiều cái "vướng" (Ảnh: Phương Hoàn)

Theo báo cáo của Viện di truyền Nông nghiệp, kết quả khảo nghiệm bước đầu của Viện Di truyền nông nghiệp, ngô chuyển gên kháng sâu có khả năng kháng sâu cao hơn hẳn so với giống đối chứng,  không hề bị gãy cờ do sâu đục thân, trong khi tỷ lệ gãy cờ ở giống đối chứng chiếm 2-8%. Ngô kháng thuốc diệt cỏ hoàn toàn không bị ảnh hưởng, trong khi ngô đối chứng bị nhiễm độc bởi thuốc diệt cỏ. Dự kiến sau khi khảo nghiệm thành công thì từ năm 2011 Viện sẽ đưa các giống ngô biến đổi gên vào sản xuất đại trà, đưa sản lượng ngô của cả nước lên 7 – 7,5 triệu tấn/năm.

Ông Nguyễn Văn Bộ-  GĐ Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam cho biết, trong 5 năm qua, Viện đã có 260 giống cây trồng được công nhận, trong đó công nhận chính thức 95 giống (25 giống lúa, 10 giống ngô, 10 giống đậu đỗ, 4 giống cây có củ, 10 giống rau, 4 giống cây ăn quả, 4 giống chè, 11 giống cà phê và 2 giống mía..) và 165 giống cây trồng các loại được công nhận cho sản xuất thử.

Ông  Nguyễn Đăng Vang, nguyên Viện trưởng Viện Chăn nuôi quốc gia, Cục trưởng Cục Chăn nuôi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban KHCN - MT Quốc hội khẳng định, tuy nông nghiệp là ngành nằm trong bộ phận cóp thu nhập thấp nhưng những năm qua ngành đã đạt được nhiều kết quả ấn tượng. Ngành nông nghiệp xuất khẩu 18- 19 tỷ đô la/năm, nhập khẩu vào vn 8,6 tỷ/năm, để đạt được kết quả này không thể không kể đến sự đóng góp to lớn của KH&CN.

Còn nhiều bài toán cần đáp án
Hầu hết đại diện các Vụ, Viện đang hoạt động và nghiên cứu trong nông nghiệp đều đồng ý kiến cho rằng, hiện nay cơ chế chính sách cho nghiên cứu trong nông  nghiệp còn nhiều bất cập trong đó nổi bật nhất là đầu tư cho nghiên cứu còn thấp, cơ sở nghiên cứu phòng thí nghiệm còn chưa đồng bộ dẫn tới kết quả nghiên cứu chưa thực sự hiệu quả.

Theo ông  Bùi Bá Bổng, nguyên thứ trưởng Bộ NN&PTNT, thì khó khăn đầu tiên mà Bộ gặp phải là trong công tác quản lý KH&CN ở tầm vĩ mô tuy đã đổi mới nhưng còn chậm. Cơ chế tài chính còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho công tác nghiên cứu.

PGS. TS Trần Đức Viên, Hiệu trưởng trường Đại học Nông nghiệp 1 Hà Nội cho rằng, vẫn còn nhiều bất cập trong vấn đề nghiên cứu khoa học trong nông nghiệp.

Trong thời gian tới cần xây dựng thành lộ trình phát triển nông nghiệp Việt Nam trong 10 – 20 năm, đồng thời cần một hành lang pháp lý và cơ chế cụ thể để vừa tạo động lực, vừa là áp lực nhất định để các nhà khoa học thực hiện nhiệm vụ theo lộ trình đã đề ra. Trường Đại học Nông nghiệp 1 mong rằng sẽ nhận được nhiều sự quan tâm, đầu tư hơn nữa cho nghiên cứu khoa học. Không nên phân cấp nghiên cứu theo kiểu hành chính như cấp Viện, cấp Bộ và cao nhất là cấp Nhà nước, mà hãy quan tâm đến kết quả nghiên cứu đó có hiệu quả và cần thiết hay không.

Đại diện Viện Chăn nuôi thẳng thắn chia sẻ, cần có chế độ ưu tiên các nhà khoa học có công trình khoa học chất lượng cao, khả năng ứng dụng vào thực tiễn cao. Hiện nay, nhiều nhà khoa học có công trình nghiên cứu rất có ý nghĩa những họ chưa nhận được nhiều, thậm chí không nhận được sự khuyến khích. Như vậy sẽ ảnh hưởng tới tinh thần, cũng như sức làm việc của các nhà khoa học, hiện tượng chảy máu chất xám trong các Viện đã và đang là vấn đề nhức nhối chưa có lời giải đáp thỏa đáng.

Ngành nông nghiệp mỗi năm xuất khẩu 18 -19 tỷ đôla/năm, là một ngành giữ vào trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Với những kết quả mà ngành nông nghiệp đã đạt được trong thời gian qua thì có thể nói rằng, đầu tư cho nghiên cứu khoa học trong nông nghiệp đã có hiệu quả cao, lợi ích đầu tư cho nông nghiệp là tương xứng.

Phương Hoàn

Linh hồn dưới góc nhìn các nhà khoa học

Từ trước tới nay, một vài người vẫn cho là có sự tồn tại của linh hồn và nó bất tử, tồn tại trước khi xác thịt ra đời. Do vậy, khi con người chết đi, phần xác phân hủy, nhưng phần hồn thì vẫn tồn tại.

Vậy có hay không có linh hồn? Nếu có thì nó ở dạng thức nào, nó vô hình hay hữu hình? Rất nhiều nhà khoa học đã vào cuộc và đã có rất nhiều nghiên cứu thú vị về vấn đề này.

KH&ĐS xin giới thiệu tới bạn đọc loạt bài tìm hiểu về các nghiên cứu liên quan đến linh hồn, một vài người đã từng tiếp xúc với linh hồn... để độc giả có thêm thông tin về hiện tượng còn nhiều tranh cãi này.

Các quan niệm về linh hồn

Theo ông Nguyễn Phúc Giác Hải, chủ nhiệm bộ môn Dự báo, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tiềm năng Con người, linh hồn tồn tại dưới nhiều dạng thức khác nhau. Đầu tiên phải kể đến là những quan niệm dân gian về linh hồn. Linh hồn trong quan niệm của người Việt Nam có từ rất lâu đời. Được dân gian ghi chép lại qua ca dao, tục ngữ. Chẳng hạn như dân gian hay gọi "ba hồn bảy vía", "hồn lìa khỏi xác", "hồn xiêu phách lạc"...

Nhà nghiên cứu Nguyễn Phúc Giác Hải

Hay đại thi hào Nguyễn Du cũng đã từng đề cập đến chuyện linh hồn trong tập truyện Kiều nổi tiếng rằng: "Thác là thể phách, còn là tinh anh". Nghĩa là cái chết chỉ ở thể xác bề ngoài, còn linh hồn thì vẫn là thứ tồn tại mãi mãi.
Dù là người sống hay các linh hồn đều liên tục "phát sóng" và có những tần số nhất định. Đối với những người có khả năng đặc biệt thì tần số của họ hợp với những linh hồn của những người đã chết.

Theo những nghiên cứu của ông Hải thì để tượng này xảy ra cần một điều kiện tiên quyết đó là luân xa số 7 (một huyệt nằm trên đỉnh đầu con người) bị khai mở. Người bị như vậy thường dẫn đến sự ám ảnh và bất lợi cho sức khoẻ cũng như tâm lý của người đó. Hiện tượng này dân gian thường gọi là "sơn ăn từng mặt, ma bắt từng người".

Ngược lại, hiện tượng "xuất hồn" và "đa nhân cách" thường với tư thế chủ động của người sống, có thể nắm bắt được những thông tin của người đã chết thông qua linh hồn. Ở hai dạng thức này, người "xuất hồn" có thể "bay" chu du khắp nơi, sau đó kể lại từng chi tiết, từng sự việc, sự vật đúng y như hiện thực mà người khác có thể nhìn thấy.

Theo ông Hải thì có thể hiểu một cách đơn giản rằng: Linh hồn như một cỗ máy. Phần xác là cỗ máy còn linh hồn là người điều khiển cỗ máy đó. Cỗ máy coi như chết khi không có người điều khiển.

Có thể chụp ảnh linh hồn?

Ở một dạng thức tồn tại khác, ông Nguyễn Phúc Giác Hải đã cho rằng, linh hồn mang một lượng năng lượng nhất định. Ở dạng thức này có thể chụp được ảnh linh hồn. Trên thế giới và cả ở Việt Nam, linh hồn xuất hiện với rất nhiều hình dạng khác nhau. Đó là những hình vòng tròn hoặc hình người méo mó. Những hình ảnh này thường chỉ chụp được duy nhất một lần và không có sự lặp lại. Tuy nhiên, khi đề cập đến vấn đề chụp được ảnh người chết, ảnh linh hồn đa số người đều cho rằng có sự ngụy tạo, giả dối trong đó.

Mặc dù vậy, ở Việt Nam, một số nhà ngoại cảm vẫn chứng minh rằng đã thu chụp được hình ảnh của người chết. Người ta coi đó là linh hồn của người chết. Ông Hải cho biết, trường hợp của nhà ngoại cảm Nguyễn Ngọc Hoài chụp được hình của liệt sĩ Lương Xuân Tách, quê Quảng Ninh hồi cuối năm 2010. Khi đó bà Hoài đã gọi linh hồn của liệt sĩ Tách về và xuất hiện lên chiếc điện thoại di động. Trong khi chiếc điện thoại di động đã được tháo pin rời ra.

Trước đó, gia đình liệt sĩ Tách chỉ nhớ mặt con em mình chứ không có một bức ảnh nào được giữ lại để thờ. Khi xem được hình ảnh của liệt sĩ Tách người nhà đã hết sức bất ngờ. Tuy nhiên, lúc này các nhà ngoại cảm cần một bằng chứng thuyết phục cho việc làm của mình. Sau đó, hài cốt của liệt sĩ Tách được đưa đi xét nghiệm ADN và cho kết quả hoàn toàn đúng.

Từ hiện tượng kỳ lạ này, ông Hải có suy luận rằng, linh hồn có thể mang một lượng năng lượng nhất định? Việc hình ảnh liệt sĩ Tách hiện lên chiếc điện thoại di động chắc chắn phải nhờ đến một nguồn năng lượng nhất định nào đó (khoảng 3,5 - 3,7V - PV). Tuy nhiên, ông Hải cũng cho rằng, vấn đề này cần nghiên cứu sâu, rộng hơn nữa, bởi vì chúng ta chưa đo được tại thời điểm diễn ra hiện tượng kỳ lạ trên có nguồn năng lượng lạ nào xuất hiện không, và chỉ số đo được là bao nhiêu?

Không chỉ riêng ông Hải mà một số nhà khoa học tin rằng, vấn đề chỉ là thời gian và sự tiến bộ của khoa học để chứng minh sự tồn tại của linh hồn. Cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa về vấn đề này để làm rõ những bí ẩn chưa được giải mã. Trong số tới chúng tôi xin giới thiệu một số nghiên cứu cụ thể của các nhà khoa học trên thế giới trong việc "truy tìm linh hồn".
 

Theo bee.net

Những sự thật kỳ lạ về cơ thể người

Có thể bạn chẳng muốn bơi trong nước bọt của mình, nhưng nếu để dành tất cả nước bọt của bạn lại thì bạn sẽ có khoảng 28.000 lít trong đời, đủ để bơm đầy một hồ bơi.

Kích thước của đầu

Lúc mới sinh, đầu của chúng ta dài bằng ¼ chiều dài của cả cơ thể, nhưng khi trưởng thành nó chỉ chiếm 1/8. Vì thế chúng ta cũng không mấy ngạc nhiên khi những đứa bé mới sinh lại khó có thể mà ngóc đầu của chúng lên được.

Dấu vân lưỡi

Giống như dấu vân tay, lưỡi của mỗi người cũng có những đường vân hết sức riêng biệt, không ai giống ai. Vì vậy, nếu bạn muốn che dấu hoàn toàn đặc điểm nhận dạng của mình thì đừng… thè lưỡi ra.

Lột da

Tương tự như sự rụng lông của chó, mèo, mỗi giờ đồng hồ, cơ thể người đào thải khoảng 600 ngàn mẩu da li ti. Ước tính mỗi năm mỗi người sẽ lột khoảng 0,7kg da, và tính đến 70 tuổi mỗi người đã mất đi khoảng 47kg da.

Cơ thể người có bao nhiêu chiếc xương?

Số lượng xương trong cơ thể của một người lớn ít hơn so với một đứa bé. Chúng ta được sinh ra với 350 chiếc xương ban đầu, nhưng do trong quá trình lớn lên, một số xương hợp nhất với nhau nên khi trưởng thành chúng ta chỉ còn 206 chiếc tổng cộng trong cơ thể.

Dạ dày tự thay mới

Cứ mỗi từ 3 đến 4 ngày là dạ dày của chúng ta lại có một lớp lót mới ở bên trong. Nếu không có cơ chế này thì dạ dày đã tự tiêu hóa chính nó do các axit khá mạnh mà nó dùng để tiêu hóa thức ăn.

Khả năng ghi nhớ mùi hương

Dù mũi người không nhạy cảm bằng mũi của các chú khuyển, nhưng nó có thể ghi nhớ đến 50 ngàn mùi khác nhau.

Ruột dài bao nhiêu?

Phần ruột của chúng ta có chiều dài xấp xỉ gấp 4 lần chiều cao của một người trưởng thành, tức là khoảng từ 5,4m-7m. Nếu nó không xếp ngay ở trong khoang bụng thì mọi thứ sẽ thật rắc rối.

Vi khuẩn

Mỗi một inch (2,54 cm) vuông da trên cơ thể người là nơi sinh sống của khoảng 32 triệu vi khuẩn, nhưng thật may, đa số chúng không gây hại gì cho chúng ta.

Mùi cơ thể

Mồ hôi chính là nguồn gốc của mùi cơ thể, như mùi chân, mùi ở vùng dưới cánh tay. Chỉ tính riêng 2 bàn chân – với khoảng 500.000 tuyến mồ hôi - thì lượng mồ hôi tiết ra hàng ngày đã là khoảng 0,5 lít.

Tốc độ hắt hơi

Khi hắt hơi, không khí đi qua miệng và mũi với tốc độ lên đến 100 dặm/giờ. Vì vậy bạn nên che miệng và mũi khi hắt hơi, và nếu thấy ai đó sắp hắt hơi bạn nên né sang một bên.

Mạch máu

Tổng cộng chiều dài các mạch máu trong cơ thể chúng ta là khoảng 96.000km, và đây cũng chính là quãng đường mà máu phải di chuyển. Một trái tim chăm chỉ sẽ bơm khoảng 7.600 lít máu qua những mạch máu này mỗi ngày.

Có bao nhiêu nước bọt?

Có thể bạn chẳng muốn bơi trong nước bọt của mình, nhưng nếu để dành tất cả nước bọt của bạn lại thì bạn sẽ có khoảng 28.000 lít trong đời, đủ để bơm đầy một hồ bơi.

Âm lượng của tiếng ngáy

Đến tuổi 60 thì khoảng 60% đàn ông và 40% phụ nữ sẽ ngáy lúc ngủ. Và tiếng ngáy của nhiều người khá là inh tai. Âm thanh của tiếng ngáy thông thường dao động khoảng trên dưới 60 decibel, bằng với tiếng nói bình thường, nhưng có người có tiếng ngáy lên đến 80 decibel. 80 decibel là âm lượng của một máy khoan khí nén dùng để khoan bê-tông. Những âm thanh lớn hơn 85 decibel được coi là nguy hiểm và có hại cho tai người.

Màu tóc có liên quan đến số lượng tóc

Những người có màu tóc vàng có số lượng sợi tóc nhiều hơn những người có màu tóc khác. Màu tóc là yếu tố giúp bạn xác định số lượng tóc mà một người sở hữu. Theo đó, những người có màu tóc vàng (tự nhiên) có nhiều tóc nhất. Trung bình, đầu người có khoảng 100.000 chân tóc, và mỗi chân tóc có thể sản xuất khoảng 20 sợi tóc trong đời người. Những người tóc vàng có đến 146.000 chân tóc, người tóc đen có khoảng 110.000 chân tóc, còn những người tóc nâu thì có khoảng 100.000 chân tóc. Những người tóc đỏ có ít tóc nhất với khoảng 86.000 chân tóc.

Sự phát triển của móng tay và chân

Sẽ là chuyện bình thường nếu bạn cắt móng tay thường xuyên hơn móng chân. Móng sẽ mọc nhanh hơn nếu thường xuyên tiếp xúc với môi trường bên ngoài và được sử dụng nhiều. Móng tay sẽ mọc dài hơn ở tay thuận của bạn, và ở ngón tay nào dài hơn cả. Trung bình, mỗi tháng móng sẽ dài ra khoảng 1/10 inch. 

Nhu cầu ngủ của cơ thể

Nếu không ăn uống gì, cơ thể bạn có thể chịu đựng được vài tuần; nhưng nếu bạn không ngủ thì 11 ngày là giới hạn tối đa. Không ngủ sau ngày thứ 11, bạn sẽ ngủ… mãi mãi.

Nguồn: HSW

  Theo VietNamNet

Khám phá thú vị về thực phẩm giống bộ phận cơ thể người

Một số loại thực phẩm có hình dạng rất giống với những bộ phận trên cơ thể người. Kết quả nghiên cứu cho thấy, không chỉ giống về hình dạng mà chúng còn cung cấp chất dinh dưỡng cần thiết cho hoạt động của các bộ phận này, giúp cơ thể luôn khỏe mạnh.

Hãy khám phá danh sách những thực phẩm giống với các bộ phận trong cơ thể người dưới đây và giá trị dinh dưỡng mà chúng mang lại cho cơ thể.

1. Cà rốt: mắt

Cắt ngang một củ cà rốt, bạn sẽ dễ dàng nhận thấy loại củ này trông rất giống với mắt. Hoa văn trên lát cà rốt giống với những đường vân nằm ở con ngươi và tròng đen. Cà rốt cũng là loại thức ăn “số 1” tốt cho mắt với nhiều vitamin và các chất chống oxy hóa, đặc biệt là beta-carotene - tiền vitamin A, giúp làm giảm tình trạng thoái hóa điểm vàng, một trong những nguyên nhân gây mất thị lực ở những người lớn tuổi.

2. Óc chó: não

Những nếp gấp và đường rãnh trên quả óc chó giúp chúng ta liên tưởng đến một bộ phận khá quan trọng trên cơ thể con người, đó chính là bộ não. Thậm chí, hình dạng của quả óc chó còn xấp xỉ so với kích thước của não và cũng được chia làm 2 phần tương tự như các bán cầu não trái, phải. Không quá ngạc nhiên khi óc chó được gán cho “biệt danh” là thực phẩm dành cho não vì chúng có hàm lượng axit béo Omega 3 rất dồi dào. Đây là dưỡng chất rất cần thiết cho những hoạt động của bộ não.

3. Cần tây: xương

Những cuống lá dài và thon của cây cần tây trông tựa như những chiếc xương. Cần tây cũng là loại rau tốt cho xương. Ngoài ra, cần tây còn giàu silicon, một trong những phân tử có mặt trong cấu trúc của xương, giúp xương luôn chắc khỏe. Một thông tin khá thú vị khác đó là hàm lượng natri có trong xương và cần tây đều là 23%.

4. Bơ : tử cung

Hình dáng bầu tròn của quả bơ giống với tử cung của người phụ nữ. Đây cũng là loại trái cây có khả năng hỗ trợ cho “sức khỏe” của cơ quan sinh sản bởi vì bơ chứa nhiều axit folic. Các kết quả nghiên cứu cũng chứng minh rằng folate chứa trong bơ là chất có khả năng hạn chế nguy cơ mắc bệnh loạn sản (ở cổ tử cung), căn bệnh được xem là một tình trạng tiền ung thư.

5. Trai: tinh hoàn

Những bằng chứng từ các kết quả nghiên cứu khoa học cho thấy trai, động vật có hình dáng tương tự như tinh hoàn, thật sự là một nguồn thực phẩm tốt cho hệ thống cơ quan sinh dục của người đàn ông. Trai chứa lượng kẽm và axit folic cực kỳ dồi dào. Các nhà nghiên cứu Hà Lan đã đưa ra kết luận: một chế độ ăn uống giàu kẽm và axit folic có thể tạo ra những ảnh hưởng đáng kể trong việc cải thiện chất lượng tinh dịch của nam giới.

6. Bưởi: ngực

Ngoài hình dáng tròn tương tự giữa bưởi với bầu ngực, bưởi cũng được xem là một loại thực phẩm tốt cho cơ quan “sản xuất” sữa mẹ. Trong quả bưởi có chứa limonoid, một chất đã được chứng minh có khả năng ngăn chặn sự phát triển của bệnh ung thư ở động vật được thí nghiệm và ở những tế bào vú của con người.

7. Cà chua: tim

Cắt đôi một trái cà chua, bạn sẽ nhìn thấy gì? Bên trong loại quả màu đỏ này có nhiều ngăn giống y hệt cấu trúc của trái tim. Nhờ vào hàm lượng lycopene, cà chua sẽ giúp bạn hạn chế được nỗi lo lắng về nguy cơ mắc bệnh tim. Nếu cho thêm một ít chất béo có lợi, như dầu ô-liu hoặc bơ vào cà chua, khả năng hấp thụ lycopene của cơ thể sẽ được nâng cao lên tới 10 lần.

8. Gừng: bao tử

Bất kỳ người nào đã từng uống một ly trà gừng hoặc những loại đồ uống có chứa gừng khi đang bị đau bao tử, đều phải gật đầu công nhận khả năng chống nôn hiệu quả của gừng. Hình ảnh trên cũng cho thấy gừng có hình dáng khá giống với cơ quan tiêu hóa. Chất gingerol, thành phần chính tạo ra vị hăng, cay của củ gừng nằm trong danh sách những chất hóa học từ thực vật có khả năng ngăn ngừa buồn nôn và ói mửa.

9. Khoai lang: Tuyến tụy

Cấu trúc thon dài của củ khoai lang trông không khác gì nhiều so với hình dạng của tụy. Hơn nữa, khoai lang cũng là loại thực phẩm giúp cơ quan này luôn hoạt động khỏe mạnh. Trong khoai lang có nhiều beta-carotene, một chất chống oxy hóa khá mạnh mẽ có khả năng bảo vệ tất cả các tế bào trong cơ thể, bao gồm cả tuyến tụy, khỏi những tổn hại có liên quan đến bệnh ung thư cũng như sự lão hóa.

10. Nấm: tai

Lát cắt từ một chiếc nấm cho thấy chúng có hình dạng giống đôi tai của con người. Không những thế, nấm còn rất tốt cho tai. Phần lớn nguồn vitamin D mà cơ thể có được đều do quá trình tổng hợp từ ánh nắng mặt trời. Rất ít loại thực phẩm có chứa vitamin D. Nấm nằm trong số những loại thực phẩm hiếm hoi này. Chính nhờ lượng vitamin D mà nấm có thể cải thiện khả năng thính giác, đồng thời còn giúp cho xương tai luôn khỏe mạnh.

11. Nho: phổi

Cấu trúc của trái nho và phổi đều gây ấn tượng cho chúng ta bởi sự giống nhau về hình dạng. Nho có cấu tạo theo chùm và phổi cũng vậy. Trong phổi được chia thành nhiều nhánh khác nhau và mỗi một nhánh lại chia thành những nhánh nhỏ với nhiều tế bào bé xíu. Những nhánh nhỏ này giúp vận chuyển oxy từ phổi đến các mạch máu và được gọi là túi phổi. Nếu thường bị hen suyễn hoặc dễ gặp dị ứng, bạn cần tăng cường thêm những thực phẩm có chứa proanthocyanidin trong khẩu phần. Nho là một nguồn cung cấp khá tốt chất hóa học này.

12. Đậu tây và thận

Hãy quan sát kỹ một hạt đậu tây đỏ, bạn có thấy là chúng trông tương tự như quả thận trong cơ thể của chúng ta? Đậu tây cũng là một nguồn thực phẩm cần thiết hỗ trợ cho hoạt động của thận. Loại đậu này giàu chất xơ nên còn có khả năng giúp duy trì mức đường huyết ổn định.

(Theo Hồng Xuân // Phunu Online // Womansday // Healthmad)